الکتروهوش

مایع فلکس چیست و چه کاربردی دارد؟

لحیم کاری در الکترونیک

لحیم کاری در الکترونیک

همان طور که می دانید لحیم کاری قطعات در الکترونیک از جذاب‌ترین بخش‌های الکترونیک می باشد.

قطعات الکترونیکی جهت اتصال روی برد مدار نیاز به یک اتصال دهنده دارند. این اتصال دهنده باید هم زمان خاصیت رسانایی، سبک بودن و جذب شدن بین برد و قطعه را داشته باشد تا قطعات بتوانند به برد متصل شوند. بنابراین استفاده از یک ترکیب رسانا به اسم قلع مرسوم می‌باشد.

معمولا در قلع‌ها ترکیبانی از سرب و روغن به کار می رود. این مواد به هنگام اتصال نیاز به حرارت دارند. حرارت ایجاد شده باعث می‌شود تا در سطح مدار انفعالات شیمیایی صورت گیرد.

در چنین شرایطی خطر اکسید شدن مدار و پایه‌های قطعات الکترونیکی وجود دارد. جهت جلوگیری از این فرآیند که باعث مشکلات جدی در آینده برای مدار و هم چنین تعمیر آن می‌شود، نیاز به استفاده از روغن فلکس (Flux) یا مایع فلاکس یا چسب فلاکس می‌باشد.

هم چنین ببینید: همه چیز درباره لحیم کاری

فلکس (به انگلیسی: Flux)

روغن Flux یا همان فلاکس که در بازار ایران به عنوان فلکس شناخته می‌شود، ماده ای است که کاربرد فراوانی در تعمیرات الکترونیکی دارد.

مهم‌ترین کاربرد روغن فلکس یا فلاکس در مونتاژ و فرآیند لحیم کاری، جهت حفاظت از اکسیداسیون می‌باشد. معمولا این ماده به صورت روغن، چسب، خمیر و مایع در بازار موجود می باشد و انواع مختلفی دارد که بر اساس درصد مواد تشکیل دهنده متفاوت می باشند.

خواص فلکس

روغن فلکس

فلکس در تعمیرات الکترونیک، ماده ای پرکاربرد و مفید می باشد که از جمله مزایای آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • اکسیدزدائی از سطح پین یا پایه ی قطعه و پد  pcb
  • جلوگیری از اکسید شدن لحیم، هنگامی که لحیم در حالت مذاب قرار دارد.
  • کاهش زمان لحیم کاری (که موجب آسیب کمتر به قطعه به دلیل حرارت ناشی از لحیم کاری می شود)
  • افزایش رطوبت (باعث نگه داشتن گرما و هم چنین شکل مناسب لحیم می شود)

هم چنین ببینید: کار عملی با ابزار کار تعمیرات الکترونیک

مایع فلکس (به انگلیسی: Liquid Flux)

مایع فلکس

مایع فلکس برای برداشتن اکسیداسیون (سهولت در قلع پذیری قطعات) از روی فیبر مدار چاپی و پایه ی قطعات استفاده می شود.

مایع فلکس، یک مایع احیا کننده ی قلع است که در اثر تماس با قلع، شکل کروی یا محدب به آن می دهد. این مسئله باعث می شود کار تمیزتر و هم چنین اتصالات بهتر ایجاد شود. ضمناً در حد معقولی از اتصال بین پایه ها هنگام مونتاژ و برداشتن قطعات جلوگیری می کند که با این خاصیت کمک بزرگی به عدم پخش شدن قلع به اطراف کار( که سبب خوردن پایه ها بهم یا اتصالی پایه ها میشود) می گردد.

همچنین مایع فلکس باعث خوب پخش شدن حرارت می شود که موجب بالا رفتن تحمل گرما توسط قطعات شده و از سوختن آنها جلوگیری می کند. در کنار این خاصیت، می توان از مایع فلکس به عنوان مایع خنک کننده هم استفاده کرد.

نحوه کار با مایع فلکس

مایع فلکس کاربردی تقریبا شبیه روغن لحیم دارد، با این تفاوت که از روغن لحیم برای لحیم کاری با هویه و سیم لحیم استفاده می شود، ولی از مایع فلکس برای لحیم کاری توسط وان قلع و شمش قلع استفاده می شود. به این صورت که بعد از چیدن قطعات بر روی برد مدار چاپی (pcb)، سطح زیرین برد را به مدت چند ثانیه وارد ظرف مایع فلکس کرده تا در صورتی که سطح مسی فیبر و پایه های قطعات حالت سیاهی و سولفاته دارد کاملا اکسیداسیون شوند. سپس فیبر مدار چاپی را بعد از خارج کردن از داخل مایع فلکس به طور یکنواخت وارد وان قلع کرده تا قطعات کاملا بر روی برد pcb لحیم شوند.

نکته: برای لحیم کاری با وان قلع توجه داشته باشید که حتما از برد های چاپی لایه دار استفاده نمایید.

 

هم چنین ببینید: چگونه پد برد مدار چاپی را تعمیر کنیم؟

مضرات کار با مایع فلکس

در هنگام کار با مایع فلکس و وان قلع بهتر است تا حدالامکان از یک عدد ماسک استفاده شود، زیرا زمانی که برد مدار چاپی و پایه های قطعات چیده شده روی برد توسط مایع فلکس شسته می شود و نهایتا جهت لحیم کاری داخل وان قلع می گردد، بخار حاصله از تماس شمش قلع ذوب شده در وان قلع و برد مدار چاپی آغشته به مایع فلکس، سمی بوده که این خاصیت باعث سرطان زا شدن بخار مایع فلکس می گردد.

خرید مجموعه آموزشی: پکیج طلایی تعمیرات الکترونیک + منابع تغذیه سوئیچینگ

انواع مایع فلکس

انواع مایع فلکس

مایع فلکس هایی که در بازار هستند دو دسته می باشند:

  1. پایدار
  2. تبخیری

مایع فلکس پایدار، آن هایی هستند که در اثر گرمای هیتر بخار نمی شوند و برای برداشتن آی سی از آنها استفاده می شود.

مایع فلکس تبخیری نیز در اثر گرمای هیتر بعد از چند ثانیه بخار می شوند و برای تکان دادن یا گذاشتن آی سی از آنها استفاده می شود. چون بعد از آنکه آی سی در سر جای خودش قرار گرفت باید کاملا زیر آی سی تمیز باشد و اگر خمیر آنجا باشد بعد از مدتی گرد و خاک به آن می چسبد و باعث اتصالی بین پایه های آی سی می شود. به همین دلیل باید از نوع تبخیری استقاده کرد که با دمای هیتر کاملا خمیر زیر آی سی بخار شود.

خمیر های پایدار به رنگ تیره و خمیر های تبخیری به رنگ روشن می باشند. البته خمیرهای موجود در بازار همگی چینی هستند و کیفیت لازم را ندارند.

خرید مجموعه آموزشی: تعمیرات تخصصی الکترونیک به صورت کاملا کاربردی به همراه آموزش عملی

بهرام علیزاده

    نوشته‌های مرتبط

    دیدگاه‌ها

    *
    *