مقاومت الکتریکی و انواع آن در موبایل ها

resistors

همه ی دستگاه های الکترونیکی از جمله موبایل ها، از بردهای الکترونیکی ساخته شده اند که دارای قطعات مختلف الکترونیکی می باشند. یکی از این قطعات، مقاومت الکتریکی است که کاربرد زیادی در مدارات الکترونیکی دارد.

مقاومت الکتریکی چیست؟

مقاومت الکتریکی (Resistor)، قطعه ای است که در مقابل عبور جریان از خود مقاومت نشان می دهد. کار اصلی این قطعه، محدود کردن ولتاژ الکتریکی برای محافظت از سایر قطعات روی برد می باشد.

واحد اندازه گیری مقاومت الکتریکی اهم است که آن را با علامت Ω نشان می دهند. مقاومت الکتریکی در مدارات با حرف R که مخفف کلمه Resistor است، نمایش داده می شود.

مقاومت الکتریکی در موبایل:

مقاومت الکتریکی در موبایل ها معمولاً به شکل مقاومت های سرامیکی می باشد. این مقاومت ها برای تلورانس های مختلف، رنگ های متفاوتی دارند. به عنوان مثال، مقاومت مشکی، تولرانس ۵ درصد و مقاومت های سبز یا آبی، تولرانس ۱ درصد دارند.

مقاومت الکتریکی در موبایل، کاهش دهنده ی ولتاژ الکتریکی است. به عنوان مثال، برای قطعاتی که نیاز به ولتاژ کمتری نسبت به ولتاژ باتری دارند، از یک مقاومت الکتریکی برای کاهش ولتاژ در مدارشان استفاده می شود.

هم چنین ببینید: جمر یا مختل کننده آنتن تلفن همراه

انواع مقاومت های الکتریکی:

مقاومت های الکتریکی را می توان به دو دسته ی کلی مقاومت های ثابت و مقاومت های متغیر تقسیم بندی کرد. مقاومت هایی که مقدار اهمی آن ها ثابت می باشد را مقاومت ثابت و مقاومت هایی که مقدار اهمی آن ها قابل تغییر است را مقاومت های متغیر می گویند.

مقاومت های ثابت به سه دسته تقسیم بندی می شوند که عبارت اند از:

  • مقاومت های کربنی
  • مقاومت های سیمی
  • مقاومت های لایه ای

مقاومت های متغیر نیز در دو دسته ی کلی زیر طبقه بندی می شوند:

  • مقاومت های قابل تنظیم
  • مقاومت های وابسته (تابع)

ابتدا انواع مقاومت های قابل تنظیم را تشریح کرده، سپس به مقاومت های وابسته می پردازیم.

انواع مقاومت های متغیر قابل تنظیم:

۱) پتانسیومتر

پتانسیومتر، یک المان مقاومتی دوار است که داخل یک محفظه قرار داده شده و ممکن است به شکل های سیمی، لایه ای و یا کربنی باشد. دو ترمینال به دو انتهای این المان مقاومتی متصل است که مقدار مقاومت بین این دو ترمینال همواره ثابت و برابر مقدار اهمی المان مقاومتی است. بین این دو ترمینال، یک ترمینال دیگر وجود دارد که به یک کنتاکت متحرک متصل است و این کنتاکت متحرک می تواند بر روی المان مقاومتی حرکت کند و سبب تغییر مقاومت بین ترمینال وسط و هر یک از ترمینال های کناری گردد.

۲) رئوستا

رئوستا در واقع همان پتانسیومتر است با این تفاوت که در رئوستا یکی از ترمینال های ثابت مورد استفاده قرار نمی گیرد. اجزای رئوستا شامل المان مقاومتی، کنتاکت متحرک و کنتاکت ثابت می باشد. کاربرد این قطعه در مدارات به منظور تغییر جریان می باشد.

انواع مقاومت های وابسته:

مقاومت های وابسته، مقاومت هایی هستند که مقدارشان به عوامل مختلفی از قبیل حرارت، نور، ولتاژ و … بستگی دارد.

مقاومت های وابسته را می توان به گروه های زیر دسته بندی کرد:

  • مقاومت های تابع حرارت
  • مقاومت های تابع نور
  • مقاومت های تابع ولتاژ
  • مقاومت های تابع میدان مغناطیسی

۱) مقاومت های تابع حرارت

مقاومت های تابع حرارت (TDR)، مقاومت هایی هستند که مقدارشان در اثر تغییرات دمایی، تغییر می کند. TDR مخفف عبارت  Temperature Dependent Resistorبه معنای مقاومت تابع حرارت بوده که به آن مقاومت ترمیستور (Thermistor) نیز می گویند. ترمیستور، مخفف عبارت Thermally Sensitive Resistor  به معنای مقاومت حساس به حرارت می باشد. 

ترمیستورها خود دو نوع می باشند که در ادامه به تشریح هریک از آن ها می پردازیم.

الف) ترمیستور با ضریب حرارتی مثبت (PTC)

مقاومت PTC

ترمیستور با ضریب حرارتی مثبت (PTC)، نوعی مقاومت است که با افزایش دما، مقدار اهم آن افزایش می یابد.

PTC مخفف عبارت Positive Temperature Coefficient به معنای ضریب حرارتی مثبت می باشد.

ب) ترمیستور با ضریب حرارتی منفی (NTC)

مقاومت NTC

ترمیستور با ضریب حرارتی منفی (NTC)، نوعی دیگری از مقاومت های وابسته به حرارت بوده که با افزایش دما، مقدار اهم آن کاهش می یابد. NTC مخفف عبارت Negative Temperature Coefficient به معنای ضریب حرارتی منفی می باشد.

مقاومت NTC در موبایل:

مقاومت NTC در موبایل در قسمت مدار شارژ باطری به کار می رود که وظیفه ی آن اعلام گزارش حرارتی باطری به موبایل است.

در هنگام شارژ موبایل، اگر دمای باطری بیشتر از حد مجاز شود، با کاهش مقدار مقاومت NTC، بلافاصله فرمانی جهت توقف عملیات شارژ صادر می شود. در صورتی که این مقاومت وجود نداشته باشد، طبق تعریف موجود در نرم افزار گوشی، به لحاظ حفظ امنیت گوشی و باطری، عملیات شارژ انجام نمی شود.

مقاومت های NTC دو پایه دارند. یکی از این پایه ها، منفی (GND) بوده و اتصال پایه دیگر در گوشی های مختلف به صورت زیر است:

  • در گوشی های قدیمی نوکیا DCT3 به آی سی CCONTآی سی تغذیه
  • در گوشی های سری WD2 به آی سی UEM
  • در گوشی های سری BB5 به آی سی RETU و AVILMA 

مقاومت NTC به پایه BTEMP آی سی وصل است و برای پیدا کردن مقاومت NTC بر روی نقشه می توان پایه BTEMP را در آی سی پیدا کرده و مسیر آن را تا مقاومت NTC ادامه دهیم.

اگر این بخش از مدار گوشی از کار بیفتد، با پیغام عدم شارژ مواجه می شویم که در گوشی های مختلف به صورت متفاوت نمایش داده می شود به طور مثال:

  • Reconnect Charg
  • Not Charging
  • Charg Not support

در بعضی از گوشی ها نیز، وقتی گوشی روشن است با وصل کردن شارژر، عملیات شارژ انجام می شود ولی موقعی که گوشی خاموش است، علامت ثابت باطری دیده می شود.

هم چنین ببینید: کتاب آموزش تعمیرات موبایل

۲) مقاومت های تابع نور

مقاومت LDR

مقاومت های تابع نور (LDR)، مقاومت هایی هستند که میزان اهم در آن ها به شدت نور تابیده شده به سطح مقاومت بستگی دارد. عملکرد این مقاومت ها بدین صورت است که در نور کم دارای مقاومت بالا و در روشنایی دارای مقاومت کمی می باشند. به این مقاومت ها، فتوترانزیستور یا LDR نیز می گویند. LDR مخفف عبارت  Light Dependent Resistor  به معنای مقاومت تابع نور می باشد. از این مقاومت ها در مدارات الکترونیکی به عنوان تشخیص دهنده نور (نورسنج) استفاده می شود. به عنوان مثال در موبایل های امروزی، سنسور بالای صفحه ی گوشی از نوع مقاومت های تابع نور می باشد.

۳) مقاومت های تابع ولتاژ

مقاومت varistor

مقاومت های تابع ولتاژ، مقاومت هایی هستند که میزان اهم در آن ها به میزان ولتاژ بستگی دارد که با آن رابطه ی عکس دارد. یعنی با افزایش ولتاژ، مقدار اهم کاهش و با کاهش ولتاژ، مقدار اهم افزایش می یابد. به این نوع از مقاومت ها، وریستور (Varistor) یا VDR نیز گفته می شود. VDR مخفف عبارتVoltage Dependent Resistor  به معنای مقاومت تابع ولتاژ می باشد.

مقاومت های تابع ولتاژ (VDR) در مدارات AC (جریان متناوب) به کار برده می شوند، زیرا این مقاومت ها به پلاریته (قطب) ولتاژ وابسته نیستند.

کتاب های تعمیرات الکترونیک به همراه دیتاشیت

۴) مقاومت های تابع میدان مغناطیسی

مقاومت MDR

مقاومت های تابع میدان مغناطیسی (MDR) نیز، به مقاومت های گفته می شود که در اثر اعمال میدان مغناطیسی بر آن ها، مقدار مقاومتشان تغییر می کند. MDR مخفف عبارتDependent Resistor Magnetic  به معنای مقاومت تابع میدان مغناطیسی می باشد.

نکته ی قابل توجه در مورد مقاومت های MDR، این است که در اثر افزایش دما، مقدار اهم در آن ها کاهش می یابد، زیرا از نیمه هادیی با ضریب حرارتی منفی در ساختارشان استفاده شده است.

نکته تعمیراتی: مقاومت ها در هنگام خرابی ممکن است به صورت مدار باز عمل کنند، یعنی هیچ جریانی را از خور عبور ندهند و یا مقاومت های متفاوتی را نشان دهد که این عمل توسط اهم متر قابل تشخیص است. در صورت خرابی مقاومت ها، یا باید آن را تعویض کرد و یا با حذف و اتصال دادن دو سر متالیزه های آن روی برد توسط سیم لاکی (جامپ زدن)، جای قطعه مربوطه را پر کنیم.

مجموعه آموزشی تعمیرات تخصصی الکترونیک به صورت کاملا کاربردی به همراه آموزش عملی و کار با تجهیزات الکترونیکی

بهرام علیزاده

نوشته‌های مرتبط

قوانین ارسال دیدگاه

  • دیدگاه شما پس از بررسی تیم الکتروهوش در سایت قرار میگیرد